ايران تازه توپ را به زمين قدرت هاي غربي انداخته است. جمهوري اسلامي، پنج عضو دائم شوراي امنيت بعلاوه آلمان را مشغول بررسي پاسخ مکتوب خود به پيشنهاد مشوق هاي ارائه شده غرب در ماه ژوئن در برابر تعليق فعاليت هاي غني سازي اورانيوم خود نگهداشته است.
زبان اين قدرت ها درباره محتواي پاسخ مکتوب ايران بسته مانده است. بر اساس آنچه فرانسه اعلام کرده، ارزيابي پاسخ 21 صفحه اي ايران که روز سه شنبه ارائه شده است، چند روزي طول خواهد کشيد. تمام چيزي که فيليپ دوست بلازي وزير خارجه فرانسه درباره اين پاسخ اعلام کرد، عبارت است از اينکه: «اين يک نامه بسيار طولاني و پيچيده است و ما مشغول مطالعه آن هستيم.» خاوير سولانا رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا هم که پيشنهاد غرب را تسليم ايران کرده بود، گفت پاسخ ايران «گسترده بوده و نياز به تحليل دقيق و جزء به جزء دارد.»
به گفته سخنگوي کاخ سفيد، جورج بوش رئيس جمهور آمريکا نيز بايد پاسخ ايران را
بررسي کند.
ايران به نوبه خود اعلام کرده که پاسخش شامل برخي نظرات است که
امکان برقراري گفتگوهاي جدي درباره بن بست هسته اي با غرب را بوجود مي آورد. هم
ايران و هم غرب پذيرفته اند که راه حل اين مسأله گفتگو است. در حال حاضر موضوع
اصلي اين است که ايران نمي خواهد تعليق غني سازي به عنوان پيش شرط گفتگوها درنظر
گرفته شود، درحاليکه غرب درخواست کرده پيش از آغاز هرگونه مذاکره اي، تمام فعاليت
هاي از اين دست متوقف شود.
ايران همواره ادعاهاي غرب را مبني بر جهت گيري فعاليت هاي هسته اي آن کشور به سوي توليد تسلحيات هسته اي رد کرده است وهرگونه درخواستي براي توقف غني سازي را «غير قانوني و فاقد اعتبار» قلمداد کرده است. ايران به عنوان امضاء کننده معاهده منع گسترش سلاح هاي هسته اي (ان پي تي)، معتقد است حق پيگيري برنامه کامل غني سازي را براي مقاصد صلح جويانه در اختيار دارد. مصيب نعيمي سردبير روزنامه ايراني الوفاق به الاهرام گفت: «بر اساس حقوق قانوني، ايران حاضر است براي رفع نگراني هاي غرب، با آنها وارد مذاکره شود. اگر بناست ما غني سازي را متوقف کنيم، دراينصورت قرار است درباره چه چيزي مذاکره کنيم؟»
درواقع ايران بسته پيشنهادي ماه ژوئن را ابتدا مورد استقبال قرار داد. گفته مي شود اين بسته در ازاي تعليق غني سازي اورانيوم، مشوق هاي تجاري، ديپلماتيک و تکنولوژيک را پيشنهاد مي کند. اما بعداً اعلام کرد پاسخ خود به اين بسته را پس از بررسي پيشنهاد و «روشن نمودن ابهامات (درباره حق ايران در زمينه دانش فني هسته اي)» تا سه شنبه 22 اوت تسليم خواهد کرد. اغلب اينطور تصور مي شد که جمهوري اسلامي مشغول آماده سازي يک پيشنهاد متقابل است.
کشورهاي غربي تحت سرپرستي آمريکا تأکيد کردند تنها چيزي که از ايران درقبال اين
بسته مي خواهند، پاسخ صريح «آري» يا «خير» است. وقتي شوراي امنيت سازمان ملل با
اصرار ايران بر مهلت ماه اوت و پايان دادن اين کشور به گفتگوهايش با کشورهاي غربي
روبرو شد، با تشکيل جلسه اي در 31 ژوئيه، از ايران خواست فعاليت هاي غني سازي را
تا 31 اوت متوقف سازد و در غيراينصورت با تحريم هاي احتمالي روبرو خواهد شد. اين
اولين بار بود که به طور قانوني از ايران درخواست شد تا برنامه هاي هسته اي خود را
متوقف کند.
هنوز مشخص نيست آمريکا درصورت پذيرفته نشدن پاسخ ايران، چگونه
فشارهاي خود را براي اعمال تحريم پي خواهد گرفت. اوائل سال جاري آمريکا طي
ديدارهاي متعددي، ازجلب رضايت روسيه و چين- که هر دو متحد ايران هستند- براي
اقدامات جدي تر عليه تهران بازمانده بود. تحليلگران مي گويند احتمالاً پاسخ سه
شنبه ايران منجر به بروز انشعاب بيشتر درميان اعضاي شوراي امنيت خواهد شد. روسيه و
چين روز چهارشنبه اعلام کردند به يک راه حل سياسي و قرار گرفتن آژانس بين المللي
انرژي هسته اي -و نه شوراي امنيت- در کانون رخدادهاي فعلي پايبند هستند.
ايراني ها چند روز قبل از ارائه پاسخ خود، بيش از هرزمان ديگري رفتار مبارزه طلبانه در پيش گرفته بودند. علي خامنه اي رهبر ايران روز دوشنبه گفته بود ايران تسليم فشارهاي بين المللي نخواهد شد. درهمين حال، حميدرضا آصفي سخنگوي وزارت خارجه ايران هم ايده تعليق را به عنوان «بازگشت به گذشته» و بيان اينکه اين اقدام «موضوع مورد بحث جمهوري اسلامي نيست»، رد کرده بود. ضمناً آصفي با اعلام اينکه اين تحريم ها بيشتر به غرب زيان مي رساند، گفت: «ايراني ها از زمان انقلاب اسلامي 1979 تحت تحريمي غير رسمي بوده اند و ما مي توانيم با برنامه ريزي، با پيامدهاي آن کنار بيائيم.»
منبع: هفته نامه الاهرام- شماره آخر اوت
